Shouldice, Desarda, Lichtenstein, TREPP, TEP/TAPP en robotgeassisteerde TAPP: verschillende manieren om een liesbreuk te behandelen. Wij bespreken welke opties bij uw klachten, breuk en voorkeuren passen.
Geschiedenis van de liesbreukchirurgie
De behandeling van liesbreuken is stap voor stap veranderd. Betere verdoving en het voorkomen van infecties maakten operaties veiliger. Daarna ontstonden verschillende manieren om de zwakke plek te verstevigen: met eigen weefsel of met een matje.
VÓÓR DE MODERNE CHIRURGIE
Steun met een breukband
Een breukband kon de uitstulping tegenhouden, maar herstelde de zwakke plek niet. Operaties waren lange tijd riskant. Verbeteringen in verdoving en hygiëne maakten een blijvend herstel beter mogelijk. [Historische bron]
1887 · BASSINI
Herstel met eigen weefsel
Bassini beschreef een systematische operatie waarbij de achterwand van het lieskanaal met eigen weefsel werd hersteld. Dit werd een belangrijke basis voor de moderne liesbreukchirurgie. Bij zulke hechtingen kan spanning op het weefsel ontstaan. [Historische bron]
MIDDEN 20E EEUW · SHOULDICE
Meerdere lagen hechtingen
Shouldice ontwikkelde een herstel zonder matje met meerdere lagen hechtingen. De techniek vraagt specifieke ervaring en is nog steeds de aanbevolen matvrije techniek in de internationale richtlijn van 2023. Lees de huidige aanbevelingen.
JAREN 1980 · LICHTENSTEIN
Verstevigen met een matje
Lichtenstein maakte een open operatie met een kunststof matje breed bekend. Het matje verstevigt de zwakke plek zonder de weefselranden onder spanning naar elkaar toe te trekken. De bekende publicatie over deze aanpak verscheen in 1989. [Historische bron]
VANAF DE JAREN 1990 · TEP EN TAPP
Een kijkoperatie met een matje
Bij TEP en TAPP wordt het matje via kleine sneetjes achter de buikwand geplaatst. Later kwam robotgeassisteerde TAPP erbij: de chirurg bestuurt de instrumenten. TREPP gebruikt ook een matje achter de buikwand, maar via een open operatie. Vergelijk de toegangen.
2001 · DESARDA
Een verbonden strook eigen weefsel
Desarda beschreef een andere matvrije techniek. Een strook peesblad — een stevige bindweefsellaag van een buikspier — blijft aan beide uiteinden verbonden en verstevigt de achterwand. Deze aanpak verschilt van Shouldice. De langetermijnonderbouwing is beperkter. Lees wat de richtlijn over Desarda zegt.
Er zijn meerdere goede operatietechnieken. Uw type breuk, klachten, gezondheid, eerdere operaties en wensen bepalen welke mogelijkheden relevant zijn. Een open operatie gebeurt via een snee in de lies; een kijkoperatie via kleine sneetjes. Robotgeassisteerde TAPP is een kijkoperatie waarbij de chirurg de instrumenten bestuurt.
Opereren met een matje
Lichtenstein is een open operatie met het matje in het lieskanaal. Bij TEP, TAPP en robotgeassisteerde TAPP ligt het matje achter de buikwand. TREPP gebruikt ook een matje achter de buikwand, via een open toegang. De mogelijke verdoving verschilt per techniek, patiënt en instelling.
Bij een eerste liesbreuk aan één kant beveelt HerniaSurge 2023 een kijkoperatie aan als voldoende ervaring en middelen beschikbaar zijn. Gemiddeld geeft deze aanpak minder pijn na de operatie en minder langdurige pijn dan Lichtenstein. Uw situatie kan een andere aanpak vragen. Richtlijnbron.
Wat is een matje en wat doet het lichaam ermee?
Een matje is een dun, soepel netje dat de zwakke plek in de buikwand verstevigt. Bij liesbreuken bestaat het meestal uit kunststof, zoals polypropyleen of polyester. Sommige matjes bevatten daarnaast materiaal dat het lichaam geleidelijk afbreekt. Het blijvende deel is bedoeld om in het lichaam te blijven. Kunststof matjes worden al sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw gebruikt bij breukoperaties.
Het lichaam herkent het matje als lichaamsvreemd materiaal. Er ontstaat een plaatselijke afweerreactie en er groeit bind- en littekenweefsel rond de draden en door de openingen. Zo raakt het matje verbonden met de omliggende weefsels en ontstaat versteviging. Deze reactie verschilt per persoon. Na een operatie met een matje kunnen pijn en andere klachten ontstaan.
Shouldice verstevigt de achterwand met meerdere lagen hechtingen. Desarda gebruikt een verbonden strook eigen peesblad. Het zijn verschillende technieken met een verschillende bewijsbasis. Wij bieden Desarda in Drachten en Heerenveen aan; wij voeren Shouldice niet uit vanwege onvoldoende eigen ervaring met deze techniek.
Bij mannen met weinig of geen klachten kan afwachten soms een optie zijn. Bij vrouwen wordt meestal een tijdige operatie geadviseerd. Vrouwen hebben namelijk vaker een dijbeenbreuk: een breuk net onder de liesband, die soms moeilijk van een liesbreuk te onderscheiden is.
Bij een dijbeenbreuk kan weefsel gemakkelijker bekneld raken. Als daarbij de bloedtoevoer wordt afgesloten, is een spoedoperatie nodig. Daarom moet de chirurg bij vrouwen beoordelen of er een dijbeenbreuk aanwezig is. Ook weinig pijn betekent dan niet automatisch dat afwachten verstandig is. Uw gezondheid en omstandigheden blijven onderdeel van de afweging; tijdens een zwangerschap kan een ander beleid passend zijn.
Bij afwachten blijft de breuk bestaan. Bespreek met uw arts hoe u veranderingen volgt en wanneer u contact moet opnemen.
Omdat we verschillende technieken uitvoeren, kunnen we meerdere mogelijkheden met u bespreken. We leggen uit waarom een behandeling wel of niet bij uw situatie past. U hoeft vóór het consult nog geen keuze te maken.
Er is geen operatie die voor iedereen het beste is. De breuk, uw gezondheid, uw voorkeuren en de ervaring van de chirurg tellen mee. Zonder matje betekent niet zonder pijnrisico. Een matje verlaagt in het algemeen de kans dat de breuk terugkomt; bij zorgvuldig geselecteerde patiënten kan herstel van de liesbreuk met eigen weefsel (zonder matje) een alternatief zijn. HerniaSurge 2023.
Zes mogelijkheden om met uw chirurg te bespreken
Techniek
Materiaal
Toegang
Verdoving
Wat kan een voordeel zijn?
Wat weegt mee?
Wanneer bespreken en aanbod
Desarda
Eigen weefsel; wel hechtingen
Open operatie via een snee in de lies
Ruggenprik of narcose; afhankelijk van patiënt en aanbod
Geen kunststof matje. Een strook eigen peesblad verstevigt de zwakke plek.
Geschikte breuk en voldoende stevig weefsel nodig. Minder langetermijnbewijs; pijn en een terugkerende breuk blijven mogelijk.
Bij een wens tot herstel zonder matje, na beoordeling. Ons team biedt Desarda in Drachten en Heerenveen.
Shouldice
Eigen weefsel; wel hechtingen
Open operatie via een snee in de lies
Ruggenprik of narcose; afhankelijk van patiënt en aanbod
De achterwand van het lieskanaal wordt met meerdere lagen hechtingen verstevigd. De aanbevolen matvrije techniek in HerniaSurge 2023.
Vraagt specifieke ervaring en zorgvuldige selectie. Ook hierbij zijn pijn en een terugkerende breuk mogelijk.
Bij een wens tot herstel zonder matje. Wij bieden Shouldice niet aan: ons team heeft onvoldoende ervaring om deze techniek op het gewenste kwaliteitsniveau uit te voeren. Bespreek een eventuele verwijzing tijdens het consult.
Lichtenstein
Kunststof matje
Open operatie via een snee in de lies
Lokale verdoving, ruggenprik of narcose
Uitgebreid onderzochte behandeling; lokale verdoving kan mogelijk zijn.
Een matje blijft achter. Pijn, wondproblemen en een terugkerende breuk zijn mogelijk.
Bij veel eerste liesbreuken, onder meer als lokale verdoving belangrijk is.
TEP / TAPP
Kunststof matje
Kijkoperatie via kleine sneetjes
Narcose
Gemiddeld vlotter herstel dan Lichtenstein; beide liezen kunnen in één operatie worden behandeld.
Een matje blijft achter. Ervaring met de techniek is belangrijk.
Bij veel eerste en dubbelzijdige breuken, of een teruggekeerde breuk na een eerdere open operatie.
TREPP
Kunststof matje
Open operatie; toegang achter de buikwand
Ruggenprik of narcose
Een andere open toegang tot de ruimte achter de buikwand.
Een matje blijft achter. Ervaring en het aanleren van de techniek beïnvloeden resultaten.
Als een open benadering met een matje achter de buikwand passend is.
Robotgeassisteerd TAPP
Kunststof matje
Kijkoperatie; de chirurg bestuurt de robot
Narcose
Driedimensionaal zicht en beweeglijke instrumenten ondersteunen de chirurg.
Een matje blijft achter. Pijn, nabloeding en andere complicaties blijven mogelijk.
Maatwerk op basis van breuk en eerdere operaties. Beschikbaar in Drachten, Heerenveen en Sneek.
Desarda
Materiaal
Eigen weefsel; wel hechtingen
Toegang
Open operatie via een snee in de lies
Verdoving
Ruggenprik of narcose; afhankelijk van patiënt en aanbod
Wat kan een voordeel zijn?
Geen kunststof matje. Een strook eigen peesblad verstevigt de zwakke plek.
Wat weegt mee?
Geschikte breuk en voldoende stevig weefsel nodig. Minder langetermijnbewijs; pijn en een terugkerende breuk blijven mogelijk.
Wanneer bespreken en aanbod
Bij een wens tot herstel zonder matje, na beoordeling. Ons team biedt Desarda in Drachten en Heerenveen.
Shouldice
Materiaal
Eigen weefsel; wel hechtingen
Toegang
Open operatie via een snee in de lies
Verdoving
Ruggenprik of narcose; afhankelijk van patiënt en aanbod
Wat kan een voordeel zijn?
De achterwand van het lieskanaal wordt met meerdere lagen hechtingen verstevigd. De aanbevolen matvrije techniek in HerniaSurge 2023.
Wat weegt mee?
Vraagt specifieke ervaring en zorgvuldige selectie. Ook hierbij zijn pijn en een terugkerende breuk mogelijk.
Wanneer bespreken en aanbod
Bij een wens tot herstel zonder matje. Wij bieden Shouldice niet aan: ons team heeft onvoldoende ervaring om deze techniek op het gewenste kwaliteitsniveau uit te voeren. Bespreek een eventuele verwijzing tijdens het consult.
Lichtenstein
Materiaal
Kunststof matje
Toegang
Open operatie via een snee in de lies
Verdoving
Lokale verdoving, ruggenprik of narcose
Wat kan een voordeel zijn?
Uitgebreid onderzochte behandeling; lokale verdoving kan mogelijk zijn.
Wat weegt mee?
Een matje blijft achter. Pijn, wondproblemen en een terugkerende breuk zijn mogelijk.
Wanneer bespreken en aanbod
Bij veel eerste liesbreuken, onder meer als lokale verdoving belangrijk is.
TEP / TAPP
Materiaal
Kunststof matje
Toegang
Kijkoperatie via kleine sneetjes
Verdoving
Narcose
Wat kan een voordeel zijn?
Gemiddeld vlotter herstel dan Lichtenstein; beide liezen kunnen in één operatie worden behandeld.
Wat weegt mee?
Een matje blijft achter. Ervaring met de techniek is belangrijk.
Wanneer bespreken en aanbod
Bij veel eerste en dubbelzijdige breuken, of een teruggekeerde breuk na een eerdere open operatie.
TREPP
Materiaal
Kunststof matje
Toegang
Open operatie; toegang achter de buikwand
Verdoving
Ruggenprik of narcose
Wat kan een voordeel zijn?
Een andere open toegang tot de ruimte achter de buikwand.
Wat weegt mee?
Een matje blijft achter. Ervaring en het aanleren van de techniek beïnvloeden resultaten.
Wanneer bespreken en aanbod
Als een open benadering met een matje achter de buikwand passend is.
Robotgeassisteerd TAPP
Materiaal
Kunststof matje
Toegang
Kijkoperatie; de chirurg bestuurt de robot
Verdoving
Narcose
Wat kan een voordeel zijn?
Driedimensionaal zicht en beweeglijke instrumenten ondersteunen de chirurg.
Wat weegt mee?
Een matje blijft achter. Pijn, nabloeding en andere complicaties blijven mogelijk.
Wanneer bespreken en aanbod
Maatwerk op basis van breuk en eerdere operaties. Beschikbaar in Drachten, Heerenveen en Sneek.
Wat is het verschil tussen TEP en TAPP?
Bij TEP opereert de chirurg in de ruimte vóór het buikvlies, zonder de buikholte te betreden. Bij TAPP wordt via de buikholte toegang gemaakt tot dezelfde ruimte achter de buikwand. Bij beide wordt een matje geplaatst. Robotgeassisteerde behandeling kan bijvoorbeeld als TAPP worden uitgevoerd. De toegang en instrumenten verschillen; welke aanpak passend is, beoordeelt de chirurg.
Op een klein scherm kunt u de tabel opzij schuiven. Verdoving en beschikbaarheid verschillen per patiënt en instelling. Dit overzicht is geen ranglijst.
De verdoving in dit overzicht beschrijft mogelijke opties. Vraag uw chirurg wat op uw locatie beschikbaar en in uw situatie passend is.
ONZE KEUZE VOOR MATVRIJ HERSTEL
Waarom biedt ons team Desarda aan?
Ons team biedt bij geselecteerde patiënten Desarda aan als mogelijkheid zonder matje. Wij hebben ervaring met deze relatief eenvoudig uit te voeren techniek. Onderzoek geeft aanwijzingen voor een korte operatie en vlot herstel, maar biedt minder zekerheid over de resultaten op lange termijn. Shouldice is de matvrije techniek die de internationale richtlijn aanbeveelt. Omdat wij daarvoor onvoldoende eigen ervaring hebben, voeren wij Shouldice niet uit. Tijdens het consult bespreken we ook een operatie met een matje, eventueel afwachten en de mogelijkheid van beoordeling door een chirurg die Shouldice uitvoert.
De netwerkmeta-analyse van Bracale en collega’s uit 2019 geeft aanwijzingen dat een operatie met de Desarda-techniek korter duurt en dat patiënten hun dagelijkse activiteiten sneller hervatten dan na de Shouldice-techniek.
De onderzoekers combineerden de resultaten van verschillende studies. Daarin werd Desarda vergeleken met Lichtenstein, een operatie met een matje. In andere studies werd Shouldice met Lichtenstein vergeleken. Doordat beide technieken met dezelfde behandeling waren vergeleken, konden de onderzoekers het verschil tussen Desarda en Shouldice schatten.
Dit heet een indirecte vergelijking: de conclusie komt uit verschillende studies, niet uit één onderzoek waarin patiënten door loting een Desarda- of Shouldice-operatie kregen. Verschillen tussen de studies en patiëntgroepen maken de uitkomst minder zeker. Het zijn daarom aanwijzingen voor deze voordelen, geen bewijs dat Desarda voor iedere patiënt de betere keuze is. Bron en beperkingen.
HERNIA SURGE · INTERNATIONALE RICHTLIJN 2023
Hoe verhoudt Desarda zich tot de richtlijn?
De richtlijn maakt onderscheid tussen de keuze voor een operatie zonder matje en de keuze voor een bepaalde matvrije techniek. Dat onderscheid is belangrijk om onze aanpak te begrijpen.
Een matje voor de meeste patiënten
HerniaSurge 2023 beveelt herstel met een matje aan voor de meerderheid van de patiënten. De richtlijn beschrijft dat een matje de kans op terugkeer van de breuk verlaagt, zonder dat het risico op langdurige pijn daardoor in het algemeen toeneemt.
Ruimte voor herstel zonder matje
De richtlijn stelt dat na zorgvuldige selectie en samen beslissen een operatie zonder matje kan worden voorgesteld, als de juiste expertise beschikbaar is. Dit vraagt een individuele afweging en is geen standaardkeuze voor iedereen.
Shouldice is de aanbevolen weefseltechniek
Wanneer voor herstel zonder matje wordt gekozen, beveelt de richtlijn in principe de Shouldice-techniek aan. Deze techniek is het best onderzocht en gestandaardiseerd. De richtlijn adviseert chirurgen om deze techniek te beheersen of te verwijzen naar een chirurg met ervaring ermee.
Desarda: veelbelovend, nog onvoldoende langetermijnbewijs
De richtlijn bespreekt ook de Desarda-techniek als optie voor een matloze liesbreukoperatie en benadrukt dat deze relatief eenvoudig is, met een kortere leercurve dan Shouldice en gunstige eerste resultaten. Voor sommige vroege uitkomsten, zoals operatieduur en herstel, zijn voordelen beschreven, maar niet in alle onderzoeken. Er zijn nog onvoldoende hoogwaardige gegevens uit studies over langdurige pijn, terugkeer van de breuk en patiëntselectie om Desarda voor routinematig gebruik in de richtlijn als alternatief voor Shouldice aan te bevelen.
We beoordelen de diagnose, het type en de grootte van de breuk, eerdere operaties, uw gezondheid en uw wensen.
Het eigen peesblad moet geschikt zijn. Dat kan pas tijdens de operatie definitief worden beoordeeld; een jonge leeftijd of actieve leefstijl is geen betrouwbare test.
Bij grote breuken, met name directe breuken, en bij teruggekeerde of complexe breuken bespreken we de grotere onzekerheid. De richtlijn beschrijft geen algemeen gevalideerd selectieprotocol voor Desarda.
We leggen uit dat herstel zonder matje ook pijn, complicaties en een terugkerende breuk kan geven, en dat de langetermijnonderbouwing van Desarda beperkter is.
Vóór de operatie spreken we af wat te doen als het weefsel ongeschikt blijkt, inclusief of een matje is toegestaan of een andere aanpak wordt afgesproken.
Samen beslissen betekent dat u de mogelijkheden en onzekerheden begrijpt en uw voorkeuren kunt bespreken. Uw toestemming vervangt de medische beoordeling en verantwoordelijkheid van de chirurg niet.
UITLEG IN DRIE BEELDEN
Van liesbreuk naar herstel
De beelden laten eerst zien wat een liesbreuk is en vervolgens het verschil tussen herstel met een matje of met eigen weefsel. Dezelfde kijkrichting en kleuren helpen u de technieken te vergelijken.
Kijkrichting: van voren naar de linker lies van de patiënt. Voorste bedekking en zaadstreng zijn weggelaten. Dit schema toont een principe, niet alle breuktypen of operatiestappen.
Een liesbreuk
1Buikwand
2Zwakke plek
3Uitstulping
Een voorbeeld van een uitstulping bij een zwakke plek. Niet alle soorten liesbreuken zijn hier afgebeeld.
Kijkrichting: van voren naar de linker lies van de patiënt. Voorste bedekking en zaadstreng zijn weggelaten. Dit schema toont een principe, niet alle breuktypen of operatiestappen.
Met een matje: Lichtenstein
1Breuk teruggebracht
2Het matje plaatsen
3De versteviging
Hier ziet u de Lichtenstein-techniek: het matje ligt aan de voorkant van de achterwand (in het lieskanaal). Bij TEP, TAPP, robotgeassisteerde TAPP en TREPP ligt het matje achter de buikwand. De plaats van het matje verschilt dus per techniek.
Kijkrichting: van voren naar de linker lies van de patiënt. Voorste bedekking en zaadstreng zijn weggelaten. Dit schema toont een principe, niet alle breuktypen of operatiestappen.
Zonder matje: Desarda
1Eigen peesblad
2Een verbonden strook
3Vasthechten
Een strook peesblad — een stevige bindweefsellaag van de buitenste schuine buikspier — blijft aan beide uiteinden verbonden. De randen worden aan de omliggende weefsels vastgehecht om de achterwand te verstevigen. In het derde beeld zijn de verbonden uiteinden extra aangegeven.
Kijkrichting: van voren naar de linker lies van de patiënt. Voorste bedekking en zaadstreng zijn weggelaten. Dit schema toont een principe, niet alle breuktypen of operatiestappen.
Zonder matje: Shouldice
1Eigen weefsel
2Weefsellagen overlappen
3Meerdere hechtingslagen
Shouldice verstevigt de achterwand met meerdere lagen hechtingen in het eigen weefsel. De beelden vatten het principe samen; het aparte laagschema toont het principe van vier hechtingslagen, geen volledige anatomische doorsnede. Er wordt geen weefselstrook zoals bij Desarda gebruikt.
Vereenvoudigd vooraanzicht van de linker lies bij een man. Huid, voorste bedekking en zaadstreng zijn weggelaten om de achterwand zichtbaar te maken. De beelden zijn geen volledige weergave van de operatie. De kleuren geven geen oordeel over welke behandeling beter is.
Bij Desarda gebruikt de chirurg een strook peesblad van de buitenste schuine buikspier.
Dit stevige bindweefsel ligt aan de buitenkant van de buikwand. De strook blijft aan beide uiteinden verbonden en wordt met hechtingen gebruikt om het lieskanaal te verstevigen. De zaadstreng ligt bij mannen vóór deze nieuwe versteviging. [2]
De ingreep gebeurt via een snee in de lies. Welke verdoving passend is, bespreekt u met de chirurg en anesthesioloog. Een operatie zonder matje betekent niet dat er geen hechtmateriaal wordt gebruikt.
HET PRINCIPE IN DRIE STAPPEN
1
De breuk behandelen
De uitstulping en de inhoud worden behandeld en teruggebracht waar dat nodig is.
2
Een weefselstrook vormen
Van het eigen peesblad wordt een strook gemaakt die aan beide uiteinden verbonden blijft.
3
Het lieskanaal verstevigen
De strook wordt aan de liesband en de bovenliggende spier-/peesstructuren gehecht. [2]
Uitleg van het principe, geen beschrijving van alle operatiestappen.
Wanneer kan Desarda passen?
Bij een patiënt die een behandeling zonder matje wil overwegen en bij wie de breuk en het eigen weefsel hiervoor geschikt zijn. De meeste vergelijkende studies betreffen een eerste liesbreuk bij volwassenen, vaak mannen.
De chirurg beoordeelt onder meer de grootte en het type breuk, de kwaliteit van het peesblad, eerdere ingrepen en uw algehele gezondheid.
Wanneer is extra afweging nodig?
Bij een teruggekeerde breuk, een grote of complexe breuk, een breuk aan beide kanten of een mogelijke dijbeenbreuk. Ook bij vrouwen is een andere aanpak vaak aangewezen.
Bespreek vooraf wat er gebeurt als tijdens de operatie blijkt dat het weefsel niet geschikt is. Een alternatief en uw toestemming daarvoor worden vóór de operatie besproken.
ANDERE AFWEGINGEN
Afwachten en andere mogelijkheden
Meer over afwachten en Shouldice
Kan ik ook afwachten?
Bij sommige mannen met weinig of geen klachten kan gecontroleerd afwachten een optie zijn. U vermijdt voorlopig een operatie en operatierisico’s, maar de breuk blijft bestaan. Klachten kunnen toenemen en later alsnog een operatie nodig maken. Bij vrouwen is extra beoordeling nodig vanwege een mogelijke dijbeenbreuk.
Hoe werkt Shouldice en waar kan ik dit bespreken?
Shouldice verstevigt de achterwand met meerdere lagen hechtingen. De techniek heeft de best gevestigde en gestandaardiseerde bewijsbasis onder de matvrije technieken. De zekerheid over Desarda hangt niet alleen af van hoe lang de techniek bestaat: ook onderzoeksomvang, kwaliteit, patiëntselectie en duur van follow-up tellen mee. Lees de richtlijn en onze behandelkeuze
Een matje is voor veel patiënten een goede en duurzame oplossing. De wens om geen matje te krijgen is een belangrijk gesprekspunt, maar bepaalt op zichzelf niet welke operatie het beste bij u past. Bij iedere operatie bestaan risico’s, waaronder infectie, bloeduitstorting, zenuwpijn en een terugkerende breuk.
WETENSCHAPPELIJKE VERDIEPING
Wat weten we uit onderzoek?
De richtlijn beveelt in principe het gebruik van een matje aan bij het operatief herstellen van een liesbreuk. Wanneer gekozen wordt voor een herstel zonder matje, is Shouldice de aanbevolen matvrije techniek in de richtlijn van HerniaSurge 2023. Desarda is veelbelovend, maar er is minder stevig bewijs op lange termijn. Nieuwere reviews uit 2024 en 2025 worden hieronder afzonderlijk beschreven. Cijfers uit verschillende onderzoeken zijn geen persoonlijke kansen of ranglijst.
Bekijk de studies, meetmomenten en beperkingen
Desarda versus Shouldice · Bracale 2019
Deze netwerkmeta-analyse omvatte 14 gerandomiseerde studies met 2.791 patiënten. Desarda en Shouldice werden indirect vergeleken via studies met Lichtenstein als gemeenschappelijke vergelijkingsgroep. De geschatte verschillen waren 12,9 minuten kortere operatieduur (95%-BI 5,2–20,6 minuten korter) en 6,6 dagen snellere hervatting van dagelijkse activiteiten (95%-BI 1,4–11,7 dagen sneller) bij Desarda. Voor onder meer terugkeer van de breuk en langdurige pijn werd geen duidelijk verschil gevonden. Dat bewijst geen gelijkwaardigheid. De auteurs vragen om directe vergelijkende studies; de gemiddelden voorspellen niet uw eigen hersteltijd. [18]
WETENSCHAP & RESULTATEN
Wat weten we En wat nog niet?
Onderzoek naar Desarda is veelbelovend. De juiste interpretatie vraagt aandacht voor wie onderzocht is, de vergelijkingsgroep en de duur van de follow-up.
META-ANALYSE · 2024
18 gerandomiseerde studies 1.756 patiënten
Pompeu en collega’s vergeleken Desarda met de open Lichtenstein-operatie. In de samengevoegde resultaten waren er minder seromen en minder chronische pijn na Desarda. [3]
Een seroom is een ophoping van wondvocht. Een meta-analyse combineert resultaten van meerdere studies.
Terugkeer van de breuk
Desarda
1,4%
Lichtenstein
2,1%
Geen statistisch significant verschil. Dit bewijst niet dat de technieken op lange termijn gelijkwaardig zijn.
Gepoolde percentages, geen persoonlijk risico. Balkschaal 0–5%; follow-up verschilt tussen studies.
Voor verwijzers: pijn en onzekerheid
Chronische pijn: OR 0,32 (95%-BI 0,12–0,88). Dit is een verhouding van odds, geen absolute kans. Uitkomstdefinities, onderzoeksopzet en follow-up beperken de interpretatie. Deze vergelijking betreft Lichtenstein, niet TEP of TAPP.
GERANDOMISEERDE STUDIE · 2012
Ook een minder eenduidig pijnresultaat
Szopinski en collega’s volgden 208 mannen met een eerste liesbreuk gedurende drie jaar. In beide groepen kwamen twee recidieven voor. Chronische pijn werd gerapporteerd bij 4,8% na Desarda en 2,9% na Lichtenstein: geen statistisch significant verschil. [2]
Deze studie onderstreept dat een operatie zonder matje niet automatisch minder langdurige pijn geeft.
META-ANALYSE · 2025
Meer studies, dezelfde vragen
Saeed en collega’s includeerden 23 gerandomiseerde studies. Zij vonden minder chronische pijn, wondvocht en vreemdlichaamgevoel na Desarda. Voor recidieven was het verschil niet statistisch significant. [4]
De onderzoeken overlappen deels met eerdere reviews. Dit zijn dus geen volledig nieuwe, onafhankelijke patiëntgroepen.
VROEGE SERIE · 2001
Desarda: het oorspronkelijke onderzoek
De eerste publicaties beschreven herstel met een verbonden strook aponeurose bij 400 patiënten. Het betrof een patiëntenserie, zonder gerandomiseerde vergelijkingsgroep. Dit ondersteunt de beschrijving van de techniek, maar levert geen sluitend bewijs voor superioriteit. [8]
RCT · 2012
Manyilirah: korte follow-up
101 patiënten werden gevolgd tot 14 dagen na de ingreep. Vroege pijn en complicaties waren vergelijkbaar; Desarda had een kortere operatieduur. Deze studie kan geen uitspraak onderbouwen over chronische pijn of langdurige recidiefkans. [9]
Wat zegt de internationale richtlijn?
HerniaSurge (2023) adviseert een matje voor de meerderheid van de patiënten. Herstel zonder matje kan na zorgvuldige selectie en gezamenlijke besluitvorming, als de juiste expertise beschikbaar is. Shouldice is daarbij de aanbevolen weefseltechniek. Voor een algemene aanbeveling van Desarda was de bewijsbasis onvoldoende. De reviews uit 2024 en 2025 verschenen ná deze richtlijn. [1]
Er ontbreken nog overtuigende langetermijngegevens voor alle patiëntgroepen. We kunnen op basis van deze studies niet stellen dat Desarda voor iedereen beter is dan een matje of een kijkoperatie. De resultaten van studies zijn bovendien geen eigen behandelresultaten van de chirurgen op deze website.
Onderzoeksgegevens per techniek en bronnen
Desarda
Type herstel: Open; strook eigen peesblad verstevigt het lieskanaal.
Lichaamsvreemd materiaal: Geen matje; wel hechtingen.
Verdoving: Lokaal, ruggenprik of narcose kan worden overwogen; lokaal aanbod verschilt.
Risico op chronische pijn / CPIP*: 4,8% chronische pijn na 3 jaar in de RCT van Szopinski; tegenover 2,9% na Lichtenstein, geen significant verschil. [2] Meta-analyses suggereren minder chronische pijn dan Lichtenstein, maar onderbouwen geen vaste kans onder 2%. [3]
Recidiefkans*: 1,4% in de meta-analyse van 2024, met uiteenlopende follow-up. [3] In de driejaars-RCT: 2 recidieven bij 105 patiënten. [2]
Herstelduur: Geleidelijke hervatting op geleide van klachten en het behandeladvies.
Typische afweging: Wens tot herstel zonder matje, geschikte breuk en voldoende peesbladkwaliteit.
Voordeel: Geen kunststof matje; complicaties van een matje zijn daardoor uitgesloten.
Aandachtspunt: Open operatie met hechtingen. Pijn en recidief blijven mogelijk; minder langetermijnbewijs en niet voor iedere breuk geschikt.
Lichtenstein
Type herstel: Open; matje via de lies vóór de achterwand.
Lichaamsvreemd materiaal: Matje en eventueel fixatiemateriaal.
Verdoving: Lokale verdoving, ruggenprik of narcose.
Risico op chronische pijn / CPIP*: 2,9% na 3 jaar in de Desarda-RCT. [2] 18,8% enige chronische pijn na 5 jaar in de TEP-RCT; 3,5% matig tot ernstig. [14]
Recidiefkans*: 2,1% in dezelfde Desarda-meta-analyse; geen significant verschil. [3] 1,2% cumulatief na 5 jaar in de TEP-RCT. [15]
Herstelduur: Geleidelijke hervatting; afhankelijk van klachten en belasting.
Typische afweging: Veel primaire breuken; onder meer als lokale verdoving gewenst is.
Voordeel: Veelgebruikte, uitgebreid onderzochte techniek; lokale verdoving kan mogelijk zijn.
Aandachtspunt: Snee in de lies en blijvend implantaat. Langdurige pijn of een vreemdlichaamgevoel kan voorkomen.
TEP / TAPP
Type herstel: Minimaal invasief; matje achter de buikwand.
Lichaamsvreemd materiaal: Matje; fixatie is afhankelijk van de situatie.
Verdoving: Doorgaans narcose.
Risico op chronische pijn / CPIP*: TEP: 9,4% enige chronische pijn na 5 jaar in dezelfde TEP-RCT; 1,9% matig tot ernstig. [14] TEP/TAPP geven gemiddeld minder chronische pijn dan Lichtenstein. Deze TEP-cijfers gelden niet automatisch voor TAPP of robotchirurgie. [1]
Recidiefkans*: TEP: 3,5% cumulatief na 5 jaar in dezelfde RCT; 2,4% na uitsluiting van één chirurg met relatief veel recidieven. [15] Geen gezamenlijk vast langetermijnpercentage voor TEP, TAPP en robotchirurgie.
Herstelduur: Gemiddeld vlotter herstel dan Lichtenstein; individuele verschillen. [1]
Typische afweging: Veel primaire breuken, dubbelzijdige breuken en recidief na open anterieur herstel.
Voordeel: Vaak vlot herstel; kan passen bij dubbelzijdige breuken of een recidief na open anterieur herstel.
Aandachtspunt: Blijvend implantaat en doorgaans narcose. Pijn, nabloeding en andere complicaties zijn mogelijk; ervaring is belangrijk.
TREPP
Type herstel: Open toegang door de rectusschede; matje achter de buikwand.
Lichaamsvreemd materiaal: Matje; fixatie afhankelijk van techniek en situatie.
Verdoving: Ruggenprik of narcose; lokale verdoving kan in geselecteerde situaties. [12]
Risico op chronische pijn / CPIP*: 1,9% CPIP in rust na 1 jaar in de ENTREPPMENT-RCT, tegenover 1,4% na TIPP. Dit meet geen totale pijn bij alle activiteiten en is niet direct vergelijkbaar met de andere kolommen. [16]
Recidiefkans*: 8,9% na 1 jaar in de ENTREPPMENT-RCT; 5,7% na correctie voor de leercurve. De ervaring met de techniek beïnvloedt de resultaten. [16]
Herstelduur: Afhankelijk van klachten, belasting en lokaal behandeladvies.
Typische afweging: Alternatieve open benadering met preperitoneale matplaatsing.
Voordeel: Toegang achter de buikwand zonder het lieskanaal op de gebruikelijke manier te openen. [5]
Aandachtspunt: Blijvend matje. Pijn, bloeduitstorting, recidief en andere complicaties blijven mogelijk.
Da Vinci-robot
Type herstel: Minimaal invasief; matje achter de buikwand via de buikholte. De chirurg bestuurt de instrumenten; de robot opereert niet zelfstandig.
Lichaamsvreemd materiaal: Matje; fixatie is afhankelijk van de situatie.
Verdoving: Narcose.
Risico op chronische pijn / CPIP*: Geen vast afzonderlijk percentage. Vergelijkend onderzoek toont geen overtuigend algemeen pijnvoordeel boven een gewone kijkoperatie. [6]
Recidiefkans*: Geen universeel langetermijnpercentage. De TEP-cijfers in de vorige kolom zijn geen robotcijfers.
Herstelduur: Geleidelijke hervatting volgens behandeladvies. Geen overtuigend algemeen herstelvoordeel boven een gewone kijkoperatie. [6]
Typische afweging: Maatwerk, afhankelijk van anatomie en eerdere operaties. Beschikbaar in Drachten, Heerenveen en Antonius ziekenhuis in Sneek, waar ook chirurgen van de Heelkunde Friesland Groep liesbreuken opereren.
Voordeel: Driedimensionaal zicht en beweeglijke instrumenten kunnen helpen bij het uitvoeren van de ingreep.
Aandachtspunt: Blijvend matje en narcose. Robotchirurgie is niet automatisch beter dan een gewone kijkoperatie. [6]
SAMEN BESLISSEN
Wat spreken we vóór de operatie af?
Uw voorkeur telt mee. U hoeft niet alleen te kiezen: de chirurg legt uit wat de mogelijkheden zijn en waarom een behandeling bij uw situatie kan passen.
De behandeling en de alternatieven
Is een operatie nodig, of kunnen we afwachten?
Welke operatie wordt voorgesteld en waarom?
Welke mogelijkheden met en zonder matje zijn er?
Welke voordelen, risico’s en onzekerheden zijn voor u belangrijk?
Afspraken vóór de ingreep
Wat doen we als uw weefsel niet geschikt blijkt voor Desarda?
Mag er dan een matje worden geplaatst, of spreken we een andere aanpak af?
Welke hechtingen worden gebruikt? Bespreek dit als u vragen heeft over materiaal dat achterblijft.
Hoe regelen we herstel, controle en hulp bij klachten?
Deze afspraken maken we vóór de operatie met u. De informatie op deze website helpt bij uw voorbereiding, maar vervangt het persoonlijke gesprek en uw toestemming niet.
De medische informatie op deze website is samengesteld en gecontroleerd door Martijn Möllers, chirurg bij Heelkunde Friesland Groep. Laatste inhoudelijke beoordeling: 5 oktober 2026. De gebruikte richtlijnen en onderzoeken staan bij de betreffende onderwerpen vermeld. Meer over de medische verantwoordelijkheid
HerniaSurge 2023 is hier de gebruikte internationale richtlijn. De richtlijn baseert zich op literatuur tot april 2022. Later verschenen onderzoek staat afzonderlijk vermeld en wijzigt de richtlijnaanbevelingen niet automatisch. Actuele richtlijnen bij de European Hernia Society.
Een selectie van richtlijnen en vergelijkend onderzoek. Literatuur geraadpleegd op 4 oktober 2026; geen uitputtend systematisch literatuuronderzoek.
